POSTĘPOWANIE SANACYJNE i jego początek

Izabela Rajczyk        08 czerwca 2016        Komentarze (0)

Wszczęcie postępowania sanacyjnego następuje na podstawie złożonego wniosku restrukturyzacyjnego. Przez wniosek restrukturyzacyjny należy rozumieć wniosek o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego oraz wniosek o zatwierdzenie układu przyjętego w postępowaniu o zatwierdzenie układu.

Zgodnie z art. 284 PrRest wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego powinien zawierać min:

  • imię i nazwisko dłużnika albo jego nazwę (numer PESEL albo numer KRS);
  • wskazanie miejsc, w których znajduje się przedsiębiorstwo albo inny majątek dłużnika;
  • wstępny plan restrukturyzacyjny wraz z uzasadnieniem wskazującym, że jego wdrożenie przywróci dłużnikowi zdolność do wykonywania zobowiązań,
  • uprawdopodobnienie zdolności dłużnika do bieżącego zaspakajania kosztów postępowania sanacyjnego i zobowiązań powstałych po dniu jego otwarcia;
  • wykaz wierzycieli z informacją, czy wierzytelność objęta jest układem z mocy prawa, czy może zostać objęta układem po wyrażeniu zgody przez wierzyciela oraz czy wierzyciel posiada prawo do głosowania nad układem a jeżeli nie, to z jakiego powodu;
  • sumę wierzytelności z wyszczególnieniem sumy wierzytelności objętej układem z mocy prawa oraz sumy wierzytelności, która może zostać objęta układem po wyrażeniu zgody przez wierzyciela,
  • wykaz wierzytelności spornych wraz ze zwięzłym przedstawieniem podstawy sporu;
  • informację, czy dłużnik jest uczestnikiem podlegającego prawu polskiemu lub innego państwa członkowskiego systemu płatności lub systemu rozrachunku papierów wartościowych lub niebędącym uczestnikiem podmiotem prowadzącym system interoperacyjny.

Wstępny plan restrukturyzacyjny zawiera co najmniej:

  1. Analizę przyczyn trudnej sytuacji ekonomicznej dłużnika;
  2. Wstępny opis i przegląd planowanych środków restrukturyzacji i związanych z nim kosztów;
  3. Wstępny harmonogram wdrożenia środków restrukturyzacji.

Wstępny plan restrukturyzacji w istocie ma na celu ułatwienie zarządcy przygotowanie właściwego planu restrukturyzacji – min. dlatego, że zarządca na sporządzenie takiego planu ma TYLKO 30 dni. Wstępny plan restrukturyzacji stanowi wyraz intencji dłużnika, które powinny być przez zarządcę uwzględnione, jeżeli nie stoją temu na przeszkodzie względy prawne i ekonomiczne. Pamiętać bowiem należy, że dłużnik najlepiej zna zarówno swoje przedsiębiorstwo, jak i otoczenie w jakim ono działa.

Wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego, sąd, co do zasady rozpoznaje na posiedzeniu niejawnym w terminie dwóch tygodni, chyba, że istnieje konieczność przeprowadzenia rozprawy.

Wniosek restrukturyzacyjny należy złożyć do właściwego sądu restrukturyzacyjnego. Będzie to sąd rejonowy – sąd gospodarczy.

Właściwość miejscową sądu restrukturyzacyjnego określa art. 15 PrRes. Przepis ten stanowi, że sprawy restrukturyzacyjne rozpoznaje sąd właściwy (miejscowo) dla głównego ośrodka podstawowej działalności dłużnika.

Przesłanką negatywną postępowania sanacyjnego jest  zdolność dłużnika do bieżącego zaspakajania kosztów postępowania i zobowiązań powstałych po jego otwarciu. Okoliczność ta z mocy art. 8 ust. 2 PrRest winna być przez dłużnika uprawdopodobniona.

Owo uprawdopodobnienie powinno polegać na szacunkowym określeniu przez dłużnika wielkości kosztów postępowania i zobowiązań, jakie mogą powstać w toku postępowania a następnie uprawdopodobnić, iż posiada zdolność do ich bieżącego regulowania (najlepiej załączyć do wniosku odpowiednie dokumenty tj. zestawienie kosztów i zobowiązań, jakich wystąpienia spodziewa się dłużnik w toku postępowania restrukturyzacyjnego, wyciąg z rachunku bankowego dłużnika pokazujący określoną kwotę środków pieniężnych przeznaczonych na pokrycie kosztów postępowania, oświadczanie inwestora zewnętrznego o zasileniu dłużnika określoną kwotą pieniężna, zestawienie faktur itd.)

Elementy dodatkowe wniosku:

  1. Powołanie konkretnej osoby do pełnienia funkcji zarządcy

Dłużnik zainteresowany powołaniem konkretnej osoby jako zarządcy uprawniony jest do złożenia stosownego wniosku. Zgodnie z art. 51 ust. 2 PrRest na wniosek dłużnika, do którego dołączono pisemną zgodę wierzyciela lub wierzycieli mających łącznie więcej niż 30 % sumy wierzytelności, sąd w postanowieniu o otwarciu postępowania sanacyjnego powołuje wskazaną osobę na funkcję zarządcy w postępowaniu sanacyjnym.

  1. Wniosek dłużnika o zezwolenie na wykonywanie przez niego zarządu

Na podstawie art. 288 ust. 2 PrRest sąd uwzględniając wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego, odbiera zarząd własny dłużnikowi i wyznacza zarządcę. Jednakże na podstawie art. 288 ust. 3 PrRest, w sytuacji gdy prowadzone postępowanie sanacyjne wymaga osobistego udziału dłużnika lub jego reprezentantów, a jednocześnie dają oni gwarancję należytego sprawowania zarządu, sąd może zezwolić dłużnikowi na wykonywanie zarządu nad całością lub częścią przedsiębiorstwa w zakresie nieprzekraczającym czynności zwykłego zarządu. Dłużnik zainteresowany utrzymaniem zarządu winien zawrzeć we wniosku o otwarcie postępowania sanacyjnego stosowne żądanie i należycie je uzasadnić.

Mając powyższe na uwadze należy pamiętać, że przesłanka negatywna otwarcia postępowania sanacyjnego określona w art. 8 ust. 2 PrRest „sąd odmawia otwarcia postępowania sanacyjnego, jeżeli nie została uprawdopodobniona zdolność dłużnika do bieżącego zaspakajania kosztów postępowania i zobowiązań powstałych po jego otwarciu” będzie najistotniejszą barierą stojącą przed dłużnikiem pragnącym skorzystać z postępowania sanacyjnego w celu ratowania swojego przedsiębiorstwa, ale równocześnie najważniejszą ochroną interesów wierzycieli. Dlatego dłużnik musi być świadomy tego, ze musi złożyć wniosek o otwarcie postępowania odpowiednio wcześnie tj. gdy jego sytuacja ekonomiczna będzie umożliwiała przynajmniej regulowanie bieżących zobowiązań.

Upadłość wspólnika sp. jawnej jako przyczyna rozwiązania spółki

Izabela Rajczyk        23 kwietnia 2016        Komentarze (0)

Przepisy kodeksu spółek handlowych wyraźnie określają sytuacje, w których może nastąpić rozwiązanie spółki jawnej. Wśród enumeratywnie wyliczonych przyczyn rozwiązania spółki przepisy wskazują na „ogłoszenie upadłości wspólnika” (art. 58 pkt 4 KSH). Przyczyna ta ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że wspólnicy nie mogą skutecznie postanowić, że przyczyna ta nie spowoduje rozwiązania spółki jawnej.

Jedyną możliwość jaką mają wspólnicy, w przypadku ogłoszenia upadłości wspólnika  (tj. wystąpienia przyczyny powodującej rozwiązanie spółki z mocy ustawy), to uwzględnienie w umowie spółki lub w odrębnej umowie, że spółka będzie trwać nadal pomiędzy pozostałymi wspólnikami.

Zaistnienie przyczyn rozwiązania spółki wymienionych w art. 58 KSH nie powoduje zakończenia bytu prawnego spółki jawnej. W myśl art. 84 ust. 2 KSH rozwiązanie spółki następuje z chwilą wykreślenia jej z rejestru.

Postępowanie likwidacyjne w spółkach jawnych ma charakter fakultatywny. Wspólnicy w przypadku zajścia przyczyn rozwiązania spółki mogą przeprowadzić likwidację według zasad przewidzianych w przepisach KSH bądź też uzgodnić inny sposób zakończenia działalności spółki.

Porozumienie w sprawie zakończenia działalności spółki, po zaistnieniu powodu rozwiązania spółki, będzie miało najczęściej miejsce w przypadku, gdy wspólnicy nie są skonfliktowani, a majątek spółki da się podzielić bez przeprowadzania szczegółowego postępowania likwidacyjnego.

Należy przyjąć, że w razie upadłości wspólnika, skutkującej rozwiązaniem spółki, porozumienie o zakończeniu jej działalności powinno zostać podpisane przez pozostałych wspólników. W razie upadłości likwidacyjnej wspólnicy ci powinni uzyskać zgodę syndyka, a w razie upadłości układowej, jeśli upadły wspólnik został pozbawiony zarządu, zgodę zarządcy powołanego w tym postępowaniu (przepis art. 67 § 1 KSH wymaga jedynie zgody syndyka, a nie przewiduje udzielenia zgody przez zarządcę w przypadku upadłości układowej – sytuacja ta stanowi lukę prawną, którą należy usunąć w drodze analogii prawa).

Z kolei w razie upadłości układowej, gdy zarząd pozostaje w gestii upadłego wspólnika, stroną porozumienia zastępującego likwidację powinien być upadły wspólnik, przy czym z mocy przepisów PrUpN zawarcie porozumienia o zwinięciu działalności spółki, w której on uczestniczył, wymaga – jako czynność przekraczająca zwykły zarząd majątkiem upadłego – zgody nadzorcy sądowego (art. 76 ust. 3 PrUpN). Upadły wspólnik zachowuje w tym przypadku stanowisko likwidatora, chyba że umowa spółki lub uchwała wspólników stanowi inaczej.

Kiedy sąd oddali wniosek o upadłość konsumencką?

Izabela Rajczyk        12 marca 2016        Komentarze (0)

Jeden z moich ostatnich wpisów dotyczący upadłości konsumenckiej (zobacz: upadłość konsumencka jak jest a jak będzie od 2016 roku) cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem czytelników. Otrzymuje dużo zapytań z tej tematyki, dlatego dziś chciałabym szerzej napisać na temat oddalenia przez sąd wniosku o upadłość konsumencką.

Sąd, rozpoznając wniosek o upadłość konsumencką, przede wszystkim bada przyczyny zaistnienia oraz pogłębienia stanu niewypłacalności dłużnika. Jeżeli sąd ustali, że przyczyny te wynikają z zawinionego działania dłużnika lub przynajmniej jego rażącego niedbalstwa, to wniosek zostanie oddalony.

Sąd oddali wniosek także w sytuacji:

  • gdy w okresie 10 lat przed złożeniem wniosku względem dłużnika zostało umorzone postępowanie upadłościowe z przyczyny innej niż na wniosek samego dłużnika;
  • gdy dłużnik nie wykonał planu spłaty, w efekcie czego został on umorzony;
  • gdy dłużnik pomimo posiadania takiego obowiązku, nie złożył w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości – warunek dotyczy przedsiębiorców (tj. prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą), którzy nie złożyli wniosku bądź złożyli go z przekroczeniem terminu ustawowego a także osób uprawnionych do reprezentacji przedsiębiorców (np. prezes spółki z o.o.);
  • gdy dokonał czynności prawnej, która została uznana przez Sąd za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli – np. darowizna nieruchomości na rzecz osób bliskich celem uniknięcia egzekucji z tego składnika majątkowego.

Wskazane powyżej przesłanki nie mają jednak charakteru bezwzględnego. Sąd może, pomimo ich zaistnienia w wyjątkowych sytuacjach, przeprowadzić postępowanie upadłościowe konsumenckie jeżeli uzna, że przeprowadzenie takiego postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Zdolność restrukturyzacyjna a zdolność upadłościowa

Izabela Rajczyk        21 lutego 2016        Komentarze (0)

Podmioty uprawnione do wystąpienia z wnioskiem upadłościowym i restrukturyzacyjnym zostały przez ustawodawcę bardzo podobnie usystematyzowane.

Zarówno zdolność upadłościową jak i restrukturyzacyjną posiadają takie podmioty jak:

  • przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego tzn. osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne którym ustawa przyznaje zdolność prawną, prowadzące we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.
  • spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne nieprowadzące działalności gospodarczej, dotyczy to spółek kapitałowych w stadium organizacji, które nie prowadzą działalności gospodarczej a zatem nie mieszczą się w kodeksowej definicji przedsiębiorcy. Mogą one jednak zaciągać zobowiązania, jak również nabywać majątek. Ustawodawca uznał więc, iż konieczna jest ochrona wierzycieli, którzy mogą dokonywać czynności prawnych odpłatnych z tego rodzaju podmiotami.
  • wspólnicy spółek osobowych odpowiadający za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem wszyscy wspólnicy spółki jawnej, komplementariusze w spółce komandytowej i komandytowo – akcyjnej.
  • wspólnicy spółek partnerskich.

Podmioty posiadające zdolność restrukturyzacyjną a nieposiadające zdolności upadłościowej:

  • publiczne samodzielne zakłady opieki zdrowotnej,
  • instytucje i osoby prawne utworzone w drodze ustawy, chyba że ustawa ta stanowi inaczej oraz utworzone w drodze obowiązku nałożonego ustawą,
  • osoby fizyczne prowadzące gospodarstwo rolne, które nie prowadzą innej działalności gospodarczej lub zawodowej,
  • uczelnie

W komentarzach do ustawy prawo restrukturyzacyjne czytamy, iż brak możliwości przyznania powyższym podmiotom zdolności upadłościowej nie może być przeszkodą przyznania im zdolności restrukturyzacyjnej. Wynika to z interpretacji art. 2 u.p.r., którego charakter jest wyłącznie kierunkowy, a zatem nie ogranicza zdolności restrukturyzacyjnej do podmiotów którym grozi postępowanie upadłościowe.

W przypadku zdolności upadłościowej posiadają ją jedynie dłużnicy niewypłacalni (zobacz: nowa definicja niewypłacalności dłuznika).

Natomiast w przypadku restrukturyzacji, zdolność do jej przeprowadzenia posiadają nie tylko podmioty niewypłacalne w rozumieniu ustawy prawo upadłościowe, ale również podmioty zagrożone niewypłacalnością. To znaczy takie których sytuacja ekonomiczna wskazuje, że w niedługim czasie mogą stać się niewypłacalne. Ustalenie zagrożenia niewypłacalnością jest możliwe jedynie pod warunkiem precyzyjnego planowania wydatków i przychodów. I właśnie kwestia zagrożenia niewypłacalnością jest podstawową różnicą między zdolnością upadłościową a zdolnością restrukturyzacyjną.

Nowa definicja niewypłacalności dłużnika

Izabela Rajczyk        07 lutego 2016        Komentarze (0)

W jednym z ostatnich moich wpisów Restrukturyzacja zamiast upadłości wspominałam, iż zmianie uległa definicji niewypłacalności dłużnika. Dziś trochę więcej na ten temat.

Zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 11 Prawa Upadłościowego, dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

Wcześniejszy stan prawny niewypłacalność dłużnika utożsamiał z niewykonywaniem swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Ówczesna definicja niewypłacalności miała ten skutek, że każdy wierzyciel posiadający wierzytelność z tytułu niezapłaconej faktury mógł wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne było, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Mało znaczący był również rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości w istocie prowadzić mogło do ogłoszenia upadłości.

Nowa definicja kładzie nacisk na badanie stanu ekonomicznego dłużnika, przełamując nieco praktykę sądów polegająca na badaniu tylko formalnej strony pojęcia niewypłacalności. Domniemywa się przy tym, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Jest to domniemanie wzruszalne, pozwala to dłużnikowi wykazać, że sam fakt niewykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych przez okres przekraczający trzy miesiące nie oznacza, że na trwałe utracił on zdolność do ich wypełnienia

Zgodnie z ust. 2, dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku,  a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.

W porównaniu z wcześniejszym stanem prawnym, ustawodawca określił czas trwania nadwyżki zobowiązań nad aktywami, który ma znaczenie z punktu widzenia spełnienia przesłanek ogłoszenia upadłości. Doprecyzował również, że do majątku, o którym mowa w art. 11 ust. 2, nie wlicza się składników niewchodzących w skład masy upadłości, zobowiązań przyszłych i warunkowych, a także zobowiązań wobec wspólnika albo akcjonariusza z tytułu pożyczki lub innej czynności prawnej o podobnych skutkach, w szczególności dostawy towaru z odroczonym terminem płatności, dokonanej na rzecz upadłego będącego spółką kapitałową w okresie pięciu lat przed ogłoszeniem upadłości, wraz z odsetkami.

Przepis art. 11 ust. 5 formułuje tzw. domniemanie bilansowe, które określa, że zobowiązania pieniężne dłużnika przekraczają wartość jego majątku, jeżeli zgodnie z bilansem jego zobowiązania, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają wartość jego aktywów, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.

Ustawodawca w art. 11 ust. 6 wprowadził nową podstawę do oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Sąd może zatem oddalić wniosek, jeżeli nie ma zagrożenia utraty przez dłużnika zdolności do wykonywania jego wymagalnych zobowiązań pieniężnych w niedługim czasie. Interpretacja nieostrego pojęcia niedługiego czasu należeć będzie do oceny sadu. Kompetencję tę, potraktować należy,  jako rozwiązanie dobre, miarodajne dla różnych grup podmiotów wobec których może zostać ogłoszona upadłość.

Warto podkreślić, że do spółek osobowych w rozumieniu KSH, w których co najmniej jednym wspólnikiem odpowiadającym za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem jest osoba fizyczna stosujemy jedynie przesłankę niewypłacalności wyrażoną w art.11 ust. 1 i idące za nią domniemanie z ust. 1a. Wynika z tego, że spółka osobowa jest niewypłacalna, jeżeli utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, przy domniemaniu, że opóźnienie w wykonaniu zobowiązań spółki przekracza okres trzech miesięcy.

Reasumując, zmiany wprowadzone w nowej definicji niewypłacalności odpowiadają potrzebom obrotu gospodarczego. Dzięki nowelizacji sam brak zapłaty nie jest wyraźnym sygnałem niewypłacalności dłużnika i bezwzględną przesłanką ogłoszenia upadłości. Sąd będzie zobowiązany zbadać sytuację ekonomiczną i stan finansów dłużnika, w tym jego płynność finansową i wysokość zadłużenia. Nieść będzie to jednak ryzyko dla wierzyciela składającego wniosek o ogłoszenie upadłości, ponieważ dzięki zastosowaniu domniemań wzruszalnych dłużnikowi ułatwia się drogę do ochrony swego majątku przed ogłoszeniem upadłości.